بزرگداشت  توران میرهادی (۱۸ آبان )

سیده توران میرهادی (خُمارلو) زاده ۱۳۰۶ (خورشیدی) در شمیران – درگذشته ۱۸ آبان ۱۳۹۵ (خورشیدی) در تهران استاد ادبیات کودک، نویسنده و کارشناس آموزش و پرورش و شخصیت برجسته فرهنگی است. میرهادی بیش از شصت سال در گستره آموزش و پرورش و فرهنگ و ادبیات کودکان کوشید و در این راه یکی از چهره‌های تأثیرگذار سده کنونی ایران است. او به همراه همسرش محسن خمارلو به مدت ۲۵ سال مجتمع آموزشی تجربی فرهاد یا مدرسه فرهاد را از از سال ۱۳۳۴ (خورشیدی) تا ۱۳۵۹ (خورشیدی) اداره کرد. این مجتمع یکی از آموزشگاه‌های تجربی و الگوواره ایران بود که هدف‌ها و کارکردهای آموزش و پرورش مدرن در آن تجربه و ارزیابی می‌شدند. توران میرهادی به همراه لیلی ایمن (آهی) همچنین یکی از بنیان‌گذاران شورای کتاب کودک است[۱] و از سال ۱۳۵۸ (خورشیدی) سرپرستی تدوین و تألیف فرهنگنامه کودکان و نوجوانان را نیز برعهده داشته‌است. میرهادی را «مادر ادبیات کودک و نوجوان در ایران» خوانده‌اند

بزرگداشت توران میرهادی

سیده توران میرهادی (خمارلو) (1306-) استاد ادبیات کودکان، نویسنده و متخصص آموزش و پرورش یکی از شخصیت های برجستهٔ فرهنگی است که بیش از شصت سال در گسترهٔ آموزش و پرورش، فرهنگ کودکی و ادبیات کودکان کوشیده و در این روند یکی از چهره های تاثیرگذار سدهٔ کنونی ایران بوده است. در این راه او به همراه همسر و همراهش محسن خمارلو به مدت 25 سال مجتمع آموزشی تجربی فرهاد یا مدرسه فرهاد را از از سال 1334 تا 1359 اداره کرد.

توران میرهادی

دكتر توران ميرهادي متولد 1306ه.ش در شميران، داراي دكتري روان شناسي از فرانسه و عضو هئيت علمي آموزش ضمن خدمت آموزش و پرورش مي باشد.وي دبير اجرايي كتاب «فرهنگنامه كودكان و نوجوانان» بود.كتاب مذكور ، در دوره شانزدهم كتاب سال جمهوري اسلامي ايران از طرف وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي به عنوان كتاب سال برگزيده شد. وي برگزيده همايش طرح سپاس درسال86 در فرهنگسراي سينا مي باشد. گروه : علوم انساني رشته : روان شناسي والدين و انساب : پدر توران ميرهادي از دانشجويان اعزام شده به خارج از كشور بود.در زمينه راه و ساختمان و مكانيك و راه آهن ديپلم مهندسي گرفت و در آلمان با بانويي هنرمند مجسمه ساز به نام گرتا ديتريش (مادر خانم ميرهادي ) ازدواج كرد وآنها در سال 1299 باهم به ايران آمدند. مادر وي نيم قرن در ايرن زندگي كرد و شاهد تحولات بسياري بود كه پدر نيز همراه ديگران در آن نقش داشت. ايشان داراي دوبرادر است كه برادركوچتر از خودش (فرهاد) در سانحه تصادف از دنيا رفت.خاطرات کودکي : مادر توران مير هادي اگر چه آلماني بود ولي بچه ها را ايراني بار آورد.تحصيل در مدرسه ايراني دنبال شد و زبان رايج در خانه فارسي بود.حتي گاهي نيز مادر براي آشنايي فرزندان خود با ادب فارسي مجالس بحثي با شركت اهل ادب تربيت مي داد،هرچند كه معتقد بود كه بايد به يادگيري زبانهاي ديگر هم پرداخت،زيرا هر زباني را دروازه اي مي دانست بر فرهنگ غني كشورهاي ديگر. خانم مير هادي از خاطرات اين دوران خود چنين مي گويد: آلماني ياد گرفتن ما،ماجرايي خاص داشت.در طي سال تحصيلي ،آموزش به صورت شفاهي بود.مادر به زبان آلماني موضوعي را مطرح ميكردو ماگاه نيمي فارسي و گاه نيمي آلماني پاسخ مي داديم.ولي وقتي مدرسه تمام مي شد و ما به شميران (در دوران داغ تابستان در آنجا ساكن ميشديم) مي رفتيم،درس روزانه شروع ميشد.صبح به صبح شش روز هفته سر ساعت هشت و سي مادر سبد خياطي خود را با جوراب هاي سوراخ شده ما بر ميداشت و روي نيمكت مي نشست و ما پنج نفر را به نوبت صدا ميزد.كتاب آلماني ساده اي را پيش روي ما ميگذاشت.مي دوخت و يا وصله ميكرد و ما ميخوانديم و پاسخ ميداديم.هركدام نيم ساعت آموزش مي ديديم.تحصيلات رسمي و حرفه اي : توران ميرهادي در كنار تحصيل در تابستانها از محضر مادر خود براي يادگيري زبان آلماني بهره ميجست.وي پس از آنكه زبان آلماني را فراگرفت ،براي يادگيري زبان فرانسه نزد معلمي توانا فرستاده شدو زبان انگليسي را در دبيرستان نوربخش به خوبي آموخت.مقطع تحصيلي دبيرستان را در سال 1324 به پايان رساند.از آنجايي كه خانم مير هادي به علوم و به ويژه زيست شناسي علاقمند بود ،در نتيجه در دانشكده علوم در رشته طبيعي پبت نام كرد.وي در سال 1325 مدرك كارشناسي زيست شناسي را از دانشگاه تهران دريافت كرد. خانم مير هادي متاثر از فلسفه و ارزش ها و چگونگي ارتقاي انساني از مرحله غريزي به مرحله عرفاني تصمصم به ادامه تحصيل در رشته روانشناسي و تعليم و تربيت پيش دبستاني را گرفت.وي عليرغم تمايل پدر تصمصم گرفت كه به فرانسه عزيمت كند.ايشان پس از پايان تحصيلات در سال 1330 به ايران بازگشت.خاطرات و وقايع تحصيل : توران ميرهادي از سفر خود به فرانسه كه جنگ جهاني دوم تازه به پايان رسيده بود و در اروپا ويراني و قحطي بيداد ميكرد ،چنين ميگويد: مردم كشورهاي اروپايي در شرايط سختي زندگي ميكردند.من چون هنوز بيست ساله نشده بودم ،هر روز جيره مختصري دريافت ميكردم. در آن هنگامه براي بازسازي ويرانه هاي جنگ اعلام آمادگي كردم.دوبار داوطلبانه براي بازسازي مناطق ويران شده رفتم.يك بار به بوسني و هرزگوئينو يك بار به كوه هاي تاترا در اسلواكي كه در ساختن راه آهن كارگري كردم.در فرانسه بودم كه خبر شوم تصادف برادركوچترم و از دست رفتن او به من رسيد.استادان و مربيان : توران مير هادي در سالهاي 1323 و 1324 كه در اين سالها مبارزه بابيسوادي در كشور شكل ميگرفت از محضر استاداني چون جبار باغچه بان و دكتر محمد باقر هوشيار بهره مند شدند.همسر و فرزندان : توران مير هادي در سال 1331 با سرگرد جعفر وكيلي ازدواج كردو در سال 1333 با از ميان رفتن همسر ،كانون گرم و پر مهر خانواده متلاطم شد.ثمره اين ازدواج تولد پيروز وكيلي (دكتر در رياضي كاربردي ) در سال 1332بود.ايشان در سال 1335 با آقاي محسن خمارلو ازدواج كرد ماحصل آن ،دو فرزند پسر بنام هاي كاوه خمارلو (1336)، دلاور خمارلو (1345 – مهندس برق ) و يك فرزند دختر بنام پندار خمارلو (مير فخرايي )در سال 1340 بود.همسر وي در سال 1358 دار فاني را وداع گفت.وقايع ميانسالي : توران ميرهادي پس از فراغت از تحصيل در سال 1330 از فرانسه به ايران آمد ودر سال 1334 كودكستان فرهاد (بياد برادر متوفي خود)را تاسيس كرد.مشاغل و سمتهاي مورد تصدي : توران ميرهادي مدرس مراكز آموزشي ضمن خدمت ، در مشهد تبريز، رفت و تهران به تدريس روانشناسي وتعليم و تربيت مشغول بوده است. عضويت در هيئت مديره دفتر بين المللي كتاب براي نسل جوان بمدت دو دوره عضويت در هيئت داوران جايزه بين المللي هانس كريستين آندرسن بمدت 4 دوره عضويت در هيئت داوران بينال بين المللي تصويرگران براتيسلاوا يكي از هفت سخنران دعوت شده در كنگره بينالمللي ادبيات كودكان در ژاپن در سال 1365 يكي از بيست متخصص دعوت شده جهاني براي شركت در جلسه برنامه ريزي ده سال آينده (2001-2010) يونيسف فعاليتهاي آموزشي : در بسياري از موارد توران مير هادي به كلاسهاي مختلف آموزش ضمن خدمت رفته و تجربياتي را كه در اين زمينه اندوخته بود به ديگران و مراكز ديگر منتقل مي كرد.براي مثال مدت ها در شهرهاي مشهد ،تبريز،رشت و تهران دركلاسها تربيت مربي كودك تدريس مي نمود.مراکزي که فرد از بانيان آن به شمار مي آيد : توران ميرهادي درسالهاي 1334، 1336، 1350كودكستان فرهاد و سپس دبستان، و مدرسه راهنمايي فرهاد را تاسيس كرد.وي همچنين در سال 1335 اولين نمايشگاه كتاب را با كمك مجله سپيده فردا در دانشكده هنرهاي زيبا داير كردو در سال 1341 شوراي كتاب كودك را تاسيس كرد.ساير فعاليتها و برنامه هاي روزمره : توران ميرهادي در زمينه ادبيات كودكان فعال است و آثاري در اين زمينه نيز پديد آورده است.آرا و گرايشهاي خاص : توران ميرهادي به طور تجربي و ملموس با دشواريهاي آموزش در ايران درگير است و از طريق روانشناسي تعليم و تربيت در پي حل اين مشكل است. وي همچنين معتقد است: انديشه ها به تدبير مي انجامد و تدبير به عمل .از عمل عادات هاي انساني شكل ميگيرد و شخصيت ساخته ميشود و سرنوشت از آنجا پديد مي آيد.جوائز و نشانها : مؤسسه‌ي پژوهشي تاريخ ادبيات كودكان، بار ديگر “توران ميرهادي” را به‌عنوان نامزد دريافت جايزه‌ي «آستريد ليندگرن» معرفي كرد. مبلغ جايزه‌ «آستريد ليندگرن» معادل پنج ميليون كرون سوئد يا 750هزار دلار است، كه هر ساله به يك شخصيت برجسته‌ ادبيات كودكان يا نهادي كه در توسعه و ترويج كتاب‌خواني در بين كودكان بيش‌ترين نقش را داشته است، تعلق مي‌گيرد. وي دبير اجرايي كتاب «فرهنگنامه كودكان و نوجوانان» بود.كتاب مذكور ، در دوره شانزدهم كتاب سال جمهوري اسلامي ايران از طرف وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي به عنوان كتاب سال برگزيده شد. وي برگزيده همايش طرح سپاس در سال 86 در فرهنگسراي سينا مي باشد.چگونگي عرضه آثار : توران مير هادي بيش از 56 مقاله را تدوين و تاليف كرده است.وي همچنين داراي 9 ترجمه مقاله مي باشد. توران مير هادي بيش از 7 پايان نامه كارشناسي ارشد را راهنمايي كرده است.آثار : آنكه رفت و آنكه آمد ويژگي اثر : نقاشي از مهرنوش معصوميان -تهران واژه 13772 تعليمات اجتماعي تاريخ ،جغرافي و تعليمات ديني چهارم دبستان ويژگي اثر : با همكاري ليلي ايمن (آهي )-ثمينه باغچه بان (پير نظر) -علي اصغر مهاج -تهران وزارت فرهنگ 13433 تعليمات اجتماعي ديني براي سال چهارم دبستان ويژگي اثر : با همكاري ليلي ايمن (آهي )-ثمينه باغچه بان (پير نظر) -علي اصغر مهاج -تهران وزارت فرهنگ 13474 تعليمات اجتماعي سوم دبستان ويژگي اثر : سازمان كتابهاي درسي ايران -وزارت آموزش و پرورش 13475 جست و جو راهها و روشهاي تربيت ويژگي اثر : تهران-آتيله 13626 دوگفتار (كتابخانه آموزشگاهي و نقش آن در ايجاد عادت به مطالعه ) ويژگي اثر : بي نا 1357 مهدخت .تهران:شوراي كتاب كودك 13567 دوگفتار (كتابخانه آموزشگاهي و نقش آن در ايجاد عادت به مطالعه ) ويژگي اثر : بي نا 13578 راهنماي تدريس كتاب تعلمات اجتماعي سوم دبستان ويژگي اثر : سازمان كتابهاي درسي ايران 1352 (چاپهاي متعدد بعدي )9 فرهنگنامه كودكان و نوجوانان ويژگي اثر : دبير اجرايي كتاب فوق،اين كتاب در دوره شانزدهم كتاب سال جمهوري اسلامي ايران ،از طرف وزرات فرهنگ و ارشاد اسلامي معرفي و برگزيده شده است. آشنايي با كتاب «فرهنگنامه كودكان و نوجوانان»: فرهنگنامه كودكان و نوجوانان/ شوراي كتاب كودك؛ زيرنظر توران ميرهادي و ايرج جهانشاهي.- تهران: شركت تهيه و نشر فرهنگنامه كودكان و نوجوانان، 1376، 4جلد [تاكنون]. از جمله كتابهايي كه مي تواند نقش تعيين كننده اي در توسعه دانش و فرهنگ دانش آموزان و علاقه مند كردن نوجوانان، به كتاب و كتابخواني داشته باشد، فرهنگنامه هاي ويژه كودكان و نوجوانان است. از اين رو«فرهنگنام كودكان و نوجوانان» را مي توان گام مثبت و مؤثري در توسعه فرهنگ كتابخواني در كشورمان به شمار آورد. اين فرهنگنامه به روشي علمي و با الهام از تاريخ و فرهنگ خودي تأليف شده است؛ نثري روان و ساده و مناسب با دانش كودك و نوجوان دارد و به آساني مي توان روش استفاده از آن را آموخت. جداول، تصاوير و نقشه هاي متعدد (رنگي)، فهم مطالب را براي كودكان آسانتر و دلپذيرتر مي سازد. 10 كتاب كار مربي كودك (برنامه كار مربي در مهد كودك و كودكستان ) ويژگي اثر : تهران :آگاه – 1372(چاپهاي بعدي)11 گذري در ادبيات كودكان ويژگي اثر : اين كتاب بطور مشترك توسط دكتر ميرهادي و تعدادي مولفين در سال1352 به چاپ رسيد.12 گذري در ادبيات كودكان ويژگي اثر : با همكاري ليلي ايمن (آهي)و ميهندخت دولت آبادي -شوراي كتاب كودك 1356(چاپهاي بعدي )